Λαπαροσκοπική Χολοκυστεκτομή
Τι είναι και πότε χρειάζεται
Οι πέτρες στη χολή (χολολιθίαση) είναι μια πολύ συχνή πάθηση και αφορούν τη δημιουργία λίθων μέσα στη χοληδόχο κύστη. Οι πέτρες αυτές σχηματίζονται όταν συστατικά της χολής, κυρίως η χοληστερόλη, δεν διαλύονται σωστά και «κρυσταλλώνονται». Σε πολλές περιπτώσεις δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτονται τυχαία σε έναν υπέρηχο άνω κοιλίας.
Όταν όμως μια πέτρα εμποδίσει τη φυσιολογική ροή της χολής, μπορεί να εμφανιστεί κωλικός χοληφόρων: έντονος πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς ή στο «στομάχι», συχνά μετά από λιπαρό φαγητό, που μπορεί να αντανακλά στην πλάτη ή στη δεξιά ωμοπλάτη και να συνοδεύεται από ναυτία ή εμετό. Αν το φράξιμο επιμείνει, υπάρχει κίνδυνος για σοβαρότερες καταστάσεις οι οποίες απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται
- η οξεία χολοκυστίτιδα, δηλαδή φλεγμονή της χοληδόχου κύστης,
- η χολαγγειΐτιδα, δηλαδή φλεγμονή των λεπτών σωλήνων που συνδέουν το συκώτι με το λεπτό έντερο,
- η παγκρεατίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του παγκρέατος.
Το ακόλουθο διάγραμμα απεικονίζει σχηματικά την ανατομική γειτνίαση των παραπάνω δομών. Η χοληδόχος κύστη, το χοληφόρο δένδρο και το πάγκρεας (μέσω του παγκρεατικού πόρου) εκβάλλουν στην ίδια περιοχή του λεπτού εντέρου, το δωδεκαδάκτυλο. Επομένως, ένας λίθος που σχηματίζεται στη χοληδόχο κύστη μπορεί, ανάλογα με το μέγεθός του, να μετακινηθεί προς τα χοληφόρα και να προκαλέσει απόφραξη στο σύστημα των πόρων.
Ανάλογα με το σημείο της απόφραξης, μπορεί να προκύψουν διαφορετικές επιπλοκές. Όταν η πέτρα παραμείνει «σφηνωμένη» μέσα στη χοληδόχο κύστη, προκαλείται συμφόρηση και φλεγμονή, δηλαδή οξεία χολοκυστίτιδα. Αν η απόφραξη εντοπιστεί σε κάποιο σημείο του χοληφόρου δένδρου, μπορεί να εμφανιστεί χολαγγειΐτιδα. Τέλος, αν το φράξιμο συμβεί στο σημείο όπου το χοληφόρο δένδρο συναντά τον παγκρεατικό πόρο, είναι δυνατόν να προκληθεί παγκρεατίτιδα, μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση.
Πόσο συχνή είναι η χολολιθίαση στην Ελλάδα;
Η χολολιθίαση είναι συχνή στον ελληνικό πληθυσμό, με επίπτωση 5,2% στο γενικό πληθυσμό της Αθήνας, σύμφωνα με μια παλαιότερη μελέτη, ενώ παρατηρείται συχνότερα στις γυναίκες και όσο αυξάνεται η ηλικία.1 Από αδρούς υπολογισμούς, κάθε χρόνο διενεργούνται περίπου 20.000-30.000 επεμβάσεις χολοκυστεκτομής ετησίως.2 Πολλοί άνθρωποι ζουν με πέτρες στη χολή χωρίς να το γνωρίζουν ποτέ. Ωστόσο, ένα ποσοστό θα εμφανίσει συμπτώματα στη διάρκεια της ζωής του, συνήθως με τη μορφή επαναλαμβανόμενων επεισοδίων πόνου.
Όταν τα συμπτώματα εμφανιστούν, τείνουν να υποτροπιάζουν και να γίνονται εντονότερα με τον χρόνο, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών.
Πότε ενδείκνυται η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή;
Η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης δεν χρειάζεται σε όλους όσοι έχουν πέτρες στη χολή. Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή ενδείκνυται κυρίως όταν υπάρχει:
- επαναλαμβανόμενος κωλικός χοληφόρων,
- οξεία χολοκυστίτιδα,
- επιπλοκές από τα χοληφόρα ή το πάγκρεας,
- σημαντική επιβάρυνση της καθημερινότητας λόγω πόνου ή άτυπων συμπτωμάτων (π.χ. δυσπεψία).
Σε ασυμπτωματικούς ασθενείς, συνήθως ακολουθείται παρακολούθηση και όχι άμεσο χειρουργείο, με ορθολογική ενημέρωση για τις πιθανές επιπλοκές ανάλογα με το μέγεθος των λίθων.
Τι είναι η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή;
Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή είναι η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης με ελάχιστα επεμβατικό τρόπο, μέσω μικρών τομών στην κοιλιά και με τη χρήση κάμερας.
Σε σύγκριση με το ανοιχτό χειρουργείο, προσφέρει:
- μικρότερο μετεγχειρητικό πόνο,
- ταχύτερη ανάρρωση,
- μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο,
- καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.
Να σημειωθεί εδώ ότι ένδειξη για την χολοκυστεκτομή δεν αποτελεί μόνο η συμπτωματική χολολιθίαση, αλλά και η ανεύρεση πολυπόδων στη χοληδόχο κύστη, ιδίως όταν αυτοί είναι πολλαπλοί ή ξεπερνούν σε μέγεθος το 1 εκατοστό. Και σε αυτή την περίπτωση, όμως, θα πρέπει να εξετάζεται το ζήτημα με κριτική ματιά από τον Χειρουργό και να διευκρινίζεται από Ακτινολόγο με εμπειρία στον υπέρηχο εάν πρόκειται για αληθή πολύποδα ή για λίθο που έχει συσσωματωθεί και έχει «κολλήσει» στο τοίχωμα της χοληδόχου κύστης («χοληστερινικός πολύποδας»).
Συχνή επέμβαση, αλλά όχι «επέμβαση ρουτίνας»
Η χολοκυστεκτομή είναι η συχνότερα διενεργούμενη επέμβαση της Γενικής Χειρουργικής παγκοσμίως. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι επέμβαση ρουτίνας.
Η ασφαλής εκτέλεσή της προϋποθέτει:
- Σωστή ένδειξη και χρονισμό.
- Άριστη γνώση της ανατομίας των χοληφόρων.
- Επίτευξη της «κρίσιμης οπτικής ασφαλείας» (critical view of safety), η οποία έγκειται στη σαφή αναγνώριση των ανατομικών στοιχείων που σχετίζονται με τη χοληδόχο κύστη και στην ασφαλή διάκριση αυτών από τα γειτονικά όργανα,
- Γνώση και εφαρμογή τεχνικών διαφυγής (bailout) σε περιπτώσεις που εμφανιστούν τεχνικές δυσκολίες, όπως βαριά φλεγμονή και ανατομικές παραλλαγές.
- Εμπειρία στη λήψη της σωστής απόφασης για μετατροπή σε ανοικτό χειρουργείο, όταν οι συνθήκες δεν επιτρέπουν ασφαλή συνέχιση λαπαροσκοπικά.
Η ασφάλεια του ασθενούς είναι πάντα η πρώτη προτεραιότητα.
Προεγχειρητικός έλεγχος
Πριν από τη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή γίνεται:
- υπέρηχος άνω κοιλίας
- αιματολογικός έλεγχος
- και, όταν χρειάζεται, πιο εξειδικευμένος απεικονιστικός έλεγχος των χοληφόρων
Ο σκοπός είναι ο σωστός σχεδιασμός της επέμβασης και η ελαχιστοποίηση των κινδύνων.
Ανάρρωση μετά το χειρουργείο
Στις περισσότερες περιπτώσεις:
- ο ασθενής σηκώνεται και περπατά την ίδια ημέρα,
- το εξιτήριο δίνεται την ίδια ή την επόμενη ημέρα,
- η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες είναι σχετικά γρήγορη.
Τις πρώτες ημέρες συστήνεται παραδοσιακά ελαφριά διατροφή και αποφυγή πολύ λιπαρών γευμάτων, χωρίς ωστόσο να υπάρχει σαφής τεκμηρίωση για αυτή την πρακτική στη βιβλιογραφία, καθώς το γενεσιουργό αίτιο των σχετιζόμενων προβλημάτων έχει αρθεί με την αφαίρεση της χοληδόχου κύστης.
Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν χωρίς κανέναν ουσιαστικό περιορισμό μετά την αφαίρεση της χοληδόχου κύστης.
Συχνές Ερωτήσεις
Οι πέτρες στη χολή φεύγουν μόνες τους;
Συνήθως όχι. Μπορεί να παραμείνουν ασυμπτωματικές, αλλά όταν προκαλέσουν συμπτώματα, αυτά συχνά επανέρχονται.
Αν δεν πονάω, χρειάζεται χειρουργείο;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη.
Τι είναι ο κωλικός χοληφόρων;
Είναι ο πόνος που προκαλείται όταν μια πέτρα εμποδίζει προσωρινά τη ροή της χολής.
Μπορώ να ζήσω φυσιολογικά χωρίς χολή;
Ναι. Η πέψη προσαρμόζεται και οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν μακροχρόνια προβλήματα.
Εσωτερική πλοήγηση
- Γενική Χειρουργική
- Χειρουργική Παχυσαρκίας
- Παχυσαρκία – Συμβουλευτική
- Επικοινωνία